Cafe Sonore met Worm Hoorspel – Ruunwoet
In de café sonore uitzending van 26 september 2010 hoor je een aantal geluidscomposities die werden gemaakt i.o.v het Bkkc (Brabants kenniscentrum kunst en cultuur). Deze composities vormen onderdeel van Landkunst 2010, een omvattend project voor Het Groene Woud, het gebied in de driehoek Den Bosch –Tilburg – Eindhoven, waarbij vele kunstopdrachten in diverse disciplines werden verstrekt. Het idee voor de geluidsopdrachten was om vooraanstaande geluidskunstenaars de klankomgeving in het gebied te laten onderzoeken en zich te laten inspireren door Het Groene Woud en dit te laten resulteren in composities. Deze werken maken het Groene Woud als het ware hoorbaar. De thematiek van dit geluidskunstproject is het veranderende klanklandschap in ‘t Groene Woud.
Het duo The Static Tics (en dat zijn) Lukas Simonis en Henk Bakker, beiden stafmedewerkers van de Rotterdamse organisatie WORM, maakte samen met de Brabantse componist en sounddesigner Olivier Nijs en (geluids)kunstenaar Tom Verbruggen aka TokTek, een hoorspel over Het Groene Woud. Ruunwoet heet hun stuk en hierin lopen realiteit en fictie in elkaar over.
De Spaanse geluidskunstenaar en electromuzikant Francisco Lopez maakte een elektronische soundscape als reflectie op het gebied. Zijn stuk kreeg de titel Untitled no 268.
Het componisten duo Rob van Rijswijk & Jeroen Strijbos maakten de kompositie ‘Groen Hart’, een stuk op basis van interviews met mensen uit de streek.
Armeno Alberts maakte een radiofonische documentaire gebaseerd op de verhalen van Hans Peeters, woordvoerder van vogelbescherming Nederland en poppenspeler Luuk Petersen die over de schaduwkanten van het beleid van Natuurmonumenten vertelt.
Tot en met 24 oktober zijn de composities en het hoorspel te beluisteren in de lounge van het Bkkc in Tilburg tijdens de expositie Digitaal
Landkunst 2010
De Zomermanifestatie Landkunst 2010 gaat over wat de naam al zegt: over hoe LAND en KUNST samenkomen, en in de provincie Noord Brabant is het land in voortdurende dialoog met de stad en omgekeerd.
Landkunst wil een kunstvorm zijn die veel gedaantes aan kan nemen: een gigantische figuur van wilgentenen, een langzaam groeiend kompas van bomen, een sprekende tekst die hoog in een boom hangt, een eigenzinnig observatorium in een weide, een rij vrachtwagens die langzaam achteruit rijdt, een serie gedichten over concrete plekken, een act op een locatie enz. Voor al deze werken geldt dat zij in belangrijke mate ontstaan op de plek waar zij te vinden zijn. Dat creatieve proces speelt zich voornamelijk af in de verbeelding van de kunstenaars, maar die wordt weer gevoed door gegevens van de plek. Kunstenaars laten zich inspireren en leiden door het landschap, de natuur, de mensen, de verhalen, de producten en de activiteiten die plaats vinden in Het Groene Woud.
geluidskunst (door Roland Spekle, curator voor de Bkkc geluidsopdrachten)
In de geschiedenis van de muziek en geluidskunst is een diepgaande relatie met de natuur verankerd. In de gecomponeerde klassieke muziek vormde de natuur vaak een inspiratiebron. Ook werden natuurgeluiden instrumentaal nagebootst en verklankt. De franse componist Olivier Messiaen, een verwoed vogelliefhebber- en kenner, noteerde vogelzang en verwerkte deze op prominente wijze in 
zijn composities, zoals in Catalogue d’oiseaux.Met de uitvinding van de bandrecorder werd het voor componisten mogelijk om natuur- en omgevingsgeluiden op te nemen en deze als basismateriaal voor hun composities te gebruiken. Daarmee zijn er na de tweede wereldoorlog stromingen in de geluidskunst en muziek ontstaan waarin geluidskunstenaars en componisten zich op een directe manier verhouden tot de natuurlijke omgeving. Eind jaren veertig maakte de fransman Pierre Schaeffer met primitieve middelen opnamen van treinen en creëerde de geluidscollage Étude aux chemins de fer. Zijn muzikale opvatting, waarbij natuurlijk- en omgevingsgeluid opgenomen werd en door het minitieus rangschikken van onderdelen daarvan een muziekwerk onstond, noemde hij Musique Concrete.De Canadees R. Murray Schafer is de grondlegger van de ecologische benadering van geluidskunst. In zijn soundscapes legde hij een welhaast documentair karakter aan de dag. De kwetsbare en aan verandering onderhevige natuurlijke omgeving werd door hem vastgelegd en verwerkt tot stukken met een minimum aan ingrepen. Zijn Vancouver Soundscape uit 1973 diende als ijkpunt voor een gelijksoortig werk van anderen in 1996, waaruit de verandering van de geluidsomgeving van Vancouver onder invloed van menselijk handelen duidelijk te horen is.Met de intrede van de elektronische, vaak digitale middelen hebben geluidskunstenaars nieuwe mogelijkheden om natuurlijke geluiden te bewerken en tot een compositie te maken, waarin de geluiden vaak hun oorsponkelijke karakter verliezen. Met de opkomst van de nieuwe geluidsmedia maakt het gebruik van field recordings (opnamen van omgevingsgeluid) in de afgelopen decennia een belangwekkende, nieuwe ontwikkeling door.
The Static Tics (Lukas Simonis & Henk Bakker)
Henk Bakker
“ Musically i started out listening and experimenting with various selfmade stuff (tapes,loops, radio) and noncertificate use of excisting excotic wind and percussion instruments and some selfstudies of non western musics, expanding into semi electronical realms by various use of tapedecks, cassetteplayers and loops, lots of loops. Picked up the clarinet and flute, fell in love with the bassclarinet and started as an improviser and expanded this also with the use of electronics and tape collages. Studied solo bassclarinet from ’87 till ’92 at the conservatory in Utrecht with H. Sparnaay – mostly modern chamber music (with tape compositions as well), did some course (i looked over his shoulder) with elektronic pioneer/composer T Bruynel .
After wich I mixed it all up with improvisational and experimental soundstuff and elektroniks and lived happily after. I did many projects in bands and ensembles, ad hoc stuff, in all kinds of directions. “
Lukas Simonis
Lukas heeft zijn wortels als instrumentalist in de industriële muziek en noise-rock zoals die in de jaren 80/90 bloeide (van Throbbing Gristle, the Residents naar Pere Ubu en Sonic Youth en weer terug). Na in bands gespeeld te hebben als Dull Schicksal, Trespassers W en Morzelpronk begon hij zich in de jaren negentig meer op het improviseren te richten, met gebruikmaking van alle middelen variërend van allerlei digitale hulpmiddelen tot keuken apparatuur en gereedschappen. Tegenwoordig speelt hij solo concerten (zie; CD ‘STOTS, 2007), maar ook in bands en projecten als Apricot My Lady (met Ann La Berge en de Bohman Brothers), Vril (met Bob Drake en Chris Cutler), met Goh Lee Kwang (Kuala Lumpur), Coolhaven (met Peter Fengler en Hajo Doorn), The static Tics (met Henk Bakker en Steve Beresford) en Perfect Vacuum (met Jim Whelton). Verder produceert hij radio(voornamelijk hoorspelen) en werkt hij voor de WORM/CEM Studio te Rotterdam.
Olivier Nijs
Tijdens zijn opleiding aan de kunstacademie werd geluid een steeds belangrijker 
onderdeel van de werken die ontstonden. In de eerste jaren na Ateliers Arnhem zijn er een aantal concerten gegeven met de Nijs ontwikkelde Olyfoon. Een omgebouwd huiskamerorgel waar cassetterecordertjes mee werken aangestuurd welke verspreid in een ruimte stonden opgesteld. Later is hij onderdeel geworden van een alternatieve dance formatie, waar hij onder andere veldopnames verwerkte in dancenummers. Daarnaast werd er vooral live gesampled en bewerkt tijdens theatervoorstellingen en jazzconcerten. De afgelopen jaren bestaan de werken echter uit zuivere veldopnames, welke in diverse projecten op verschillende manieren tot uiting komen. De zuivere ongemanipuleerde opname heeft een centrale plaats. De thematiek in deze conceptuele werken is vaak ontleend aan zijn fascinatie voor tijd en tijdsbeleving en de beperkingen van onze zintuigen.Voor veel van de projecten zijn eigen softwareapplicaties ontwikkeld om de opnames en bewerkingen mogelijk te maken. Sinds het najaar van 2009 is hij voornamelijk werkzaam geweest als geluidsman voor korte filmproducties en heeft hij voor een aantal producties de audionabewerking voor zijn rekening genomen.
Toktek (Tom Verbruggen)
toktek Is an ongoing search for the perfect instrument as an extention of myself that should enable me to produce any sound and feeling that I want at that specific time.
An experiment with different instruments. Such as a tweeting pet toy, unstable homemade electronics or a cracked Guns ‘n Roses record.
toktek Is about contrasts. In sound and visuals, human and machine.
Ruunwoet (Olivier Nijs, Tok Tek en The Static Tics produced by Worm radio Worm)
“Ruunwoet is als een wandeling door het bos waarin twee heren hun ongezouten mening poneren -ware het niet dat niet helemaal duidelijk is waarover. Een aanklacht tegen de tijd die maar voorbijgaat en de dingen blijft veranderen? De koude rillingen omtrent projectontwikkelaars en campinghouders die luidkeels alle stille plekjes aanprijzen? De drang van de stadsmens om zich ‘natuurgebieden’ te laten creëeren -maar wel met iets te drinken erbij- als een soort protheses voor nooit verworven ledematen?
En dan is er het landschap zelf dat ook nog spreekt, maar in een taal die niet iedereen verstaat… Opgenomen in het enige ‘Groene Woud’ van Nederland.”
Strijbos en Van Rijswijk
twee makers | één signatuur Componisten Jeroen Strijbos en Rob van Rijswijk studeerden cum laude af aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht in Muziektechnologie. Electro-acoustische composities behoren tot de specialiteit van de componisten. Zij hebben reeds een groot aantal film, dans- & theaterprojecten van muziek voorzien, waarbij het principe van wederzijdse beïnvloeding tussen componist en choreograaf of regisseur een wederkerende factor blijkt.
“Met klank kun je vaak meer zeggen dan met toon”. Hoewel zij geen puristen zijn heeft 
hun werk duidelijk affiniteit met Minimal Music en Musique Concrete. Bij het bewerken van concreet materiaal met digitale middelen is de techniek altijd een middel en geen doel. Muziektechnologische ontwikkelingen worden gevolgd, onderzocht en getoetst op hun artistieke toepasbaarheid. Doordat Strijbos en Van Rijswijk binnen interdisciplinaire teams projecten initieerden en uitvoerden, heeft het vakoverschrijdend werken een belangrijke rol in hun ontwikkeling en werkwijze ingenomen. Door te opereren op de grensvlakken van diverse (kunst)disciplines en de elektro-akoestische compositie, wordt gezocht naar een synergie met een universele esthetiek waarmee ze een breed publiek willen aantrekken en boeien.
In 2007 ontwikkelden Strijbos en Van Rijswijk de ruimtelijke klankinstallatie ‘SoundSpots’. Een unieke installatie waarbij gericht geluid wordt toegepast en composities voor een specifieke locaties worden geschreven. Soundspots was te zien op diverse internationale festivals en exposities zoals in Belfast, Zürich, Londen, New York en San Francisco. In 2008 maakten zij ‘Air Sensible’, een concert voor duo accordeon & live elektronica, waarbij het publiek omvat werd door een ruimtelijk klankveld, opgewekt door de accordeonisten en de live elektronica.’ Air Sensible’ was naast een concertreeks in Nederland, ook in Londen te zien. In 2009 ging de installatie ‘Whispers’ in première op November Music in het Europees Keramische Werkcentrum (EKWC). Grote keramische hoorns van de Italiaanse beeldend kunstenaar Pierluigi Pompeï creëerden een ruimtelijke klank installatie. Het publiek liep om het kunstwerk van hoorns heen en kon zo de verschillende klanken uit de hoorns van dichtbij beleven, omsloten door de bewerkte geluiden uit de omringende speakeropstelling. Whispers wordt momenteel geëxposeerd in Parijs waarna de expositie door Italie en Polen zal reizen. In 2010 zal hun nieuwste voorstelling VOX in première gaan, een compositie voor 16 speakers, twee sopranen en de akoestiek van een kerk.
Groen Hart
Groen Hart is een compositie van de componisten Rob van Rijswijk en Jeroen Strijbos over het natuurgebied Het Groene Woud. Centraal staan de interviews met bewoners uit dit gebied en hun herinneringen die terug gaan tot de jaren 30. Hierdoor heeft het werk een documentair karakter. In het begin van de vorige eeuw was het klanklandschap van het Groene Woud anders dan nu. Tractoren en ander gemotoriseerd verkeer waren tot een minimum beperkt. De landbouw die op kleine velden tussen de bossen in werd bedreven, werd voornamelijk met paard en ploeg gedaan. Er werd veel met de fiets, te voet of met de platte wagen gereisd. Een van de weinige geluiden door mensen voortgebracht en contrasterend met de natuurlijke rust was de stoomtrein. De huidige A2 die het Groene Woud doorkruist van Eindhoven naar Den Bosch was in die tijd niet meer dan een met asfalt verstevigde twee richtingsweg, een MacAdam weg. Tijdens de Tweede Wereld Oorlog veranderde het klankbeeld van het Groene Woud door de vele bommenwerpers, V1′s en V2′s, wat de bewoners van het gebied voor veel angstige nachten heeft gezorgd. Het is duidelijk dat de natuur die aanvankelijk het klankveld in het gebied bepaalde steeds meer concurrentie van ander geluid heeft gekregen. Heden is overal wel een ruis van een van de snelwegen te horen die het gebied omsluiten. Daarnaast drukt het toegenomen luchtverkeer en bedrijvigheid een stempel op het klankveld. Boerenbedrijven groeiden sterk en de industrie rukte steeds meer op. Samenwerking tussen belanghebbende partijen, zoals het rijk, de boer, het volk en natuurbehoud, heeft ervoor gezorgd dat het nog steeds mogelijk is om in het hart van het Groene Woud een gevoel van rust en stilte te ervaren. Eén van de eerste initiatiefnemers hiervan was Van Tienhoven, wiens graf in het hart van de Kampina ligt. Het Groene Woud biedt al deccenia genot aan diegene die de natuur en de rust opzocht. Al het geluid in de compositie Groen Hart is afkomstig van fieldrecordings uit het gebied die bewerkt zijn met diverse elektronische bewerkingstechnieken.
Jeroen Strijbos & Rob van Rijswijk – Groen Hart
Francisco López
Francisco López is internationally recognized as one of the major figures of the sound art and experimental music scene. Over the past 30 years he has developed an astonishing sonic universe, absolutely personal and iconoclastic, based on a profound listening of the world. Destroying boundaries between industrial sounds and wilderness sound environments, shifting with passion from the limits of perception to the most dreadful abyss of sonic power, proposing a blind, profound and transcendental listening, freed from the imperatives of knowledge and open to sensory and spiritual expansion. He has realized hundreds of concerts, projects with field recordings, workshops and sound installations in 60 countries of the five continents. His extensive catalog of sound pieces (with live and studio collaborations with over 100 international artists) has been released by more than 200 record labels worldwide, and he has been awarded three times with honorary mentions at the competition of Ars Electronica Festival.
Untitled #268
Typically, recorded sound is considered as a representation of reality.
Unbekownst to the average person -but also to a vast majority of sound
professionals and composers- a sound recording can also be considered as an
entity by itself. Or, to be more precise, an “objet sonore”, as Pierre
Schaeffer aptly described it more than half a century ago. This is what
makes “untitled #268” a project/composition about het Groene Woud in the
most significant sense of the term. Not as a poor and biased representation
of the place but instead as a creative exploration of a sonic substance
that came originally from this region and was then freely employed to
create the resulting composition. All the sound materials used for this piece came exclusively from field recordings I did myself in this region of Southern Holland in July 2010. As is usual in my work, I proceeded with a long sequential process of
transformation of these materials through many generations of “evolutionary” mutation and diversification of this sound essence. This process is not only a way to produce sonically interesting “building blocks” but it leads and shows the way itself for the form, the possibilities and the future structure of the composition. In this sense, my compositional work derives not from metaphors or icons represented in
sound but rather from the phenomenological substance of sound as captured
in a recording. In my view, the results of this project are as much about het Groene Woud as about myself. Which, in the end, cannot be otherwise, no matter what
extractions from reality we take, and regardless on how we take them. What is paramount about this is, however, to be able to grasp the fact that, by proceeding this way, we are indeed “collaborating” with so-called reality in the creative process. All the non-designed, non-preconceived, non-structured elements of both the sonic substance and its occurrence in time and in the virtual space of a sound recording are there, ready to be considered and taken into account, with respect and with edication.
While millions of people today constantly gather fixed extractions of reality (in the form of photographs or video or sounds) with the specific purpose of somehow perceiving that reality again through an illusion (no mater how beautiful or emotive), I personally work with the realization that those extractions, in fact, are a different “reality” in itself.
Francisco Lopez – Untitled#268
Verhalen van het Groene Woud (door Armeno Alberts)
Het Groene Woud, sinds 2004 door het Rijk betiteld als Nationaal Landschap, vormt het ‘groene hart’ van de stedendriehoek Den Bosch, Tilburg en Eindhoven. Hierbinnen bevinden zich tal van dorpjes zoals Oisterwijk, Haaren, Sint-Oedenrode, en Boxtel. In de directe omgeving vindt je een zeer gevarieerd landschap met bossen, hooggelegen zandverstuivingen, heidevelden, leemgebieden, moerassige gebieden, veel vennen en beken zoals De Dommel, d
e Essche Stroom en het Smalwater. In het Groene Woud vindt je prachtige natuurgebieden zoals het Bossche Broek en de Kampina. De compositie ‘Verhalen van het Groene Woud’ gaat over de geluiden van het Groene Woud en de beleving van mensen die daar wonen en werken. Twee verhalen vormen hierin de spil van het stuk. Met Hans Peeters, woordvoerder van vogelbescherming Nederland, maakte ik een tocht door de Kampina en met poppenspeler Luuk Petersen sprak ik over de schaduwkanten van het beleid van Natuurmonumenten. Hun ‘vertellingen’ worden omkleed en doorkruist met reflecties van een paar bewoners uit Oisterwijk, concrete geluidsopnames van het gebied en gecomponeerde geluidsminiaturen gebaseerd op reële en elektronisch gemanipuleerde klanken van voorbije beroepen uit de streek zoals de textielweverij, klompenmakerij en schoenenindustrie. ‘Verhalen van het Groene Woud’ is een radiofonische compositie waarin ‘documentaire’, ‘soundscape’ en ‘musique concrète’ door elkaar verweven zijn. Maar bovenal is het werk een auditieve momentopname van een bijzonder gebied, gebaseerd op mijn persoonlijke research over de streek en mijn ontmoetingen met de mensen van Het Groene Woud.
Armeno Alberts – Verhalen van het Groene Woud
Playlist CS 26-09-2010
1
Titel : Tune Cafe Sonore
Componist : A.Alberts
Uitvoerenden : A.Alberts
Tijdsduur : 1’00″
Titel CD : nvt
Label / Nr. : nvt / nvt
2
Titel : fragment Untitled # 268
Componist : Francisco Lopez
Uitvoerenden : Francisco Lopez
Tijdsduur : 19’00”
Titel CD : nvt (eigen opn componist)
Label / Nr. : nvt / nvt
3
Titel : fragment Ruunwoet
Componist : Olivier Nijs, Tom Verbruggen, Lukas Simonis, Henk Bakker
Uitvoerenden : Olivier Nijs, TokTek, The Static Tics
Tijdsduur : 30’00”
Titel CD : nvt (eigen opn componist)
Label / Nr. : nvt / nvt
.jpg?width=60)
